نياز اول و آخر نگاه هاي بيمار، فرهنگ سازي است

به گزارش خبرنگار خبرگزاري موج، در حاليکه، کمتر از ده سال پيش، وقتي خانواده ها با پيشنهاد پزشکي مبني بر اهداي عضو بيمار مرگ مغزي شده شان مواجه مي شدند، اين پيشنهاد را بي شرمانه مي پنداشتند. با پزشک مربوطه برخورد هاي لفظي و گاه فيزيکي مي کردند و مي کوشيدند بيمارشان را به بيمارستان ديگري منتقل کنند تا هم رسيدگي بيشتري به بيمار صورت بگيرد و هم پزشک دلسوزتري بر بالين وي حاضر شود. اما اين روزها کمتر کسي است که عبارت اهداي عضو را نشنيده و با اين فرهنگ ستودني، بيگانه باشد. فداکاري که اين روزها مردم از آن به عنوان يک ارزش ياد مي کنند و به ترويج آن در بين دوستان و آشنايان نيز مي کوشند. به طوريکه تا کنون بيش از يک ميليون کارت اهداي عضور در سراسر کشور از سوي وزارت بهداشت صادر شده تا با انجام هر عمل پيوند عضو، جان حداقل سه بيمار از مرگ حتمي، نجات يابد. در همين زمينه دکتر کتايون نجفي‌زاده، رييس واحد پيوند دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي اعلام کرده، تا پايان سال 91 يک ميليون کارت اهداي عضو از سوي شهروندان سراسر کشور امضا شده است. اين بدين معناست که با وقوع حوادثي که منجر به مرگ مغزي ثبت نام کنندگان مي شود، جان حداقل 3 ميليون بيمار نيازمند نجات مي يابد. البته سال به سال بر ميزان آمار اهدا کنندگان عضو کشور افزوده مي‌شود به طوريکه در سال 91، حدود 220 عمل اهداي عضو صورت گرفته است. اما هنوز اين فرهنگ در بين تمام مردم پذيرفته نشده و نياز به فرهنگ سازي را بيش از هر زمان ديگري ضروري جلوه مي دهد. بخششي به بزرگي نجات يک زندگي آمارهاي معاونت درمان وزارت بهداشت حاکي از آن است که انجام عمل هاي اهداي عضو نسبت به سال هاي گذشته، 3 برابر شده اما دکتر نجفي‌زاده نسبت به کم بودن اين آمار در برابر جمعيت بيماران مورد نياز اعضاي سالم، منتقد است و مي گويد: سالانه 3 تا 6 هزار نفر در کشور دچار مرگ مغزي مي‌شوند که اگر 20 درصد اعضاي اين افراد به بيماران نيازمند اهدا شود، نه فقط مشکلات بيماران نيازمند پيوند در اين زمينه حل مي‌شود بلکه بسياري از معضلات اجتماعي نيز کاهش مي يابد.. چرا که سالانه حداقل500 عمل اهداي عضو از بيماران مرگ مغزي به بيماران نيازمند در کشور صورت مي گيرد اما آمارهاي غيررسمي از وقوع 12 هزار مرگ مغزي حکايت مي‌کند. پس با وجود تعداد بالاي مر گ مغزي در کشور مشخص مي شود که به دلايل مختلف از سوي خانواده ها، برخي از آمارهاي مرگ مغزي‌ ثبت و گزارش نمي‌شود. اين در حالي است که بر اساس آمارهاي معاونت درمان وزارت بهداشت، سالانه 25 درصد بيماران ليست انتظار دريافت اهداي عضو در کشور فوت مي‌کنند. در همين زمينه دکتر سيدحسن امامي‌رضوي، معاون درمان وزارت بهداشت و آموزش پزشکي معتقد است، با اقدامات انجام گرفته از سوي وزارت بهداشت، ميزان رضايت‌مندي خانواده‌هاي بيماران دچار مرگ مغزي در ايران رشد خوبي داشته اما نياز به فرهنگ سازي در اين زمينه بيش از هر زمان ديگري احساس مي شود. البته به گفته وي؛ سه عامل سبب کاهش رضايت خانواده ها به اهداي عضو مي شود. نخست همکاري نکردن برخي بيمارستان‌ها در اعلام آمار بيماران مرگ مغزي است. از سوي ديگر، برخي خانواده‌ها بنا به دلايلي از رضايت خودداري مي‌کنند و نمي گذارند به ذعن خودشان، فرزندشگان قبل از فوت رسمي، جراحي شود اما مهم‌ترين دليل اين است که با وجود رضايت خانواده ها اما به دلايلي مانند ضعف کادر پزشکي در مراقبت صحيح از بيمار دچار مرگ مغزي يا طولاني شدن روند گرفتن رضايت از خانواده ها، تعدادي از ارگان‌هاي بيمار براي اهدا، مناسب تشخيص داده نمي‌شوند و فرصت نجات يک زندگي از بين مي رود. اهداي زندگي، نيازمند فرهنگ سازي بر اساس آمارهاي وزارت بهداشت تاکنون 100 هزار عمل پيوند عضو در کشور انجام شده و به همين دليل، ايران در بين کشورهايي که اهداي اعضا انجام مي‌دهند، رتبه 42 را به خود اختصاص داده است. اما يکي از مهم‌ترين مشکلات در خصوص پيوند اعضاي بيماران مرگ مغزي، مخالفت و ديرکرد خانواده ها در اعلام رضايت است. مسئله اي که هم فرصت ثواب خير از بيمار را مي گيرد و هم فرصت يک زندگي از بيماري نيازمند را. به همين دليل است که کارشناسان اين حوزه معتقدند، فرهنگ سازي نياز اول و آخر بيماران نيازمند عضو سالم است تا فرهنگ اهداي عضو در بين شهروندان از يک تصميم بي خردانه به يک ارزش ملي و ديني بدل شود. بر همين اساس نيزوزارت بهداشت در سال 92، ترويج فرهنگ اهداي عضو در بين شهروندان را در اولويت نخست برنامه ريزي هاي خود قرار داده و تاکيد ويژه اي بر اين مهم دارد. چرا که برخي از شهروندان به غلط مي پندارند، بيماران نيازمند به اعضاي سالم، منتظر مرگ يک شهروندند در حاليکه علم پزشکي ثابت کرده، بخشش فرصت زندگي به يک نگاه نگران در آرزوي مرگ يک بيمار نيست بلکه ريشه در فرهنگ استفاده صحيح از علم پزشکي دارد.